News

Voltimum Türkiye Portalı Planlux Yazıları 5

Mimari aydınlatma kontrolü hakkında güncel fikirler 4 Temmuz 2012

Günümüzde konut, ticari ve kamu binalarında enerji verimliliği gelişim konusunda talepler giderek artıyor. İlk ve en önemli konu enerji maliyetlerini azaltma arzusu. Ancak bütçeye yönelik enerji verimliliğinin arttırılması tek amaç değil. Güncel yapılarda enerji verimliliğine yapılan yatırımın müşteriyi korumak ve rekabetçi yapı pazarında pozisyonu güçlendirmek olduğu düşünülmekle beraber, asıl amaç sosyal sorumluluk duygusu ile hakikaten sera gazı emisyonları ve karbon ayak izlerini azaltmak olmalıdır. Yapısal açıdan ?yeşil? ya da ?çevre dostu? olarak etiketlemek için son dönemlerde ciddi bir talep artışı görüyoruz. Amaç bu motivasyonla sadece etikete değil gerçekten hayat tarzımız üzerinde yapacağımız değişiklikleri zaman kaybetmeden başlatmak.

Bu tarz alepler arttıkça; ısıtma, havalandırma ve klima (HVAC), aydınlatma, pecereler, yalıtım, kontrol teknolojileri ve yazılımları, ve sayısız diğer ürünlerin tedarikçiler tarafından piyasaya sürüldüğünü görüyoruz.  Her yapıyı kendine has bir durum olarak ele alarak ciddi tasarım süreçlerinden geçirmek gerekiyor ki söz ettiğimiz verimlilik kriterlerini doğru projelendirelim.
Biz konuya mimari aydınlatma açısından bakarsak
Mimari Aydınlatma tasarımı, teknoloji paralelinde gelişmeye devam ediyor. Fakat bu teknolojik gücü ve sunduğu imkanları tam anlamıyla kullanmamız alışkanlıklarımız nedeni ile malesef her zaman mümkün olamıyor. Teknik olarak aydınlatma projesine hala bir aygıt yerleşimi olarak bakıyoruz. Aslında temel amaç aydınlatma projesinin sonuçta biraz evvel de bahsettiğim gibi elde edilmesi amaçlanan? verimliliği? ve tasarımın öngördüğü atmosferi yaratacak detayları içermesi gerekliliği.
Lamba ve komponent üreticilerinin teknolojilerini sürekli geliştirmeleri ve sayısız çeşitlilikteki amaçlara yönelik  aydınlatma armatürleri üretimi ile tasarımcıların giderek daha geniş bir ürün yelpazesine sahip olduğu çok ilginç bir süreçten geçiyoruz.
Kullanılan aydınlatma armatürlerinin tiplerinin ve sayılarının artması, aydınlatmanın kontrolünü oldukça karmaşık bir hale getirdiği bir gerçektir. Belirli mahaller içerisindeki aydınlatma ünitelerinin kontrolünü daha basit bir hale getirmek, aydınlatma tasarımını öngörüldüğü gibi elde etmek, en yüksek seviyede enerji tasarrufu sağlamak ve  sistemi verimli bir şekilde kullanabilmek amacı ile aydınlatma kontrol sistemleri kullanılmaktadır. İşte bu sistemlerle beraber aydınlatma projesi asıl ruhunu kazanacaktır.
Günümüzde aydınlatma kontrolü, ticari ya da mimari olsun, geniş kapsamlı bir projenin temel parçalarından biri durumdadır. Mimari projelerde bir sahnenin durağan görünümden canlılığa doğru sürüklenebilirliğini sağlayabilmek için farklı ışık kaynaklarının dengelenmesi gerekir.  Bu ihtiyaç aydınlatma sistemlerinin çok amaçlı bir şekilde kontrol edilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Hatta artık aydınlatma kontrol sistemi, aydınlatma tasarımcısının proje ve şartnamesinde bir markadan çok daha da detaylıca anlatılmış kanal listesi olarak yer aldığında bir çok sorunun baştan çözüldüğünü görüyoruz. Sorunsuz  bir aydınlatma kontrol sistemi tasarımı yapabilmek için en baştan , aydınlatma tasarımcısı, elektrik mühendisi, kontrol ekipmanının tedarikçisi ve mimar ile birlikte hareket ederek temel kriterlere karar vermek gerekir.
Bu sistemi nasıl seçeriz?
Aydınlatma kontrol sisteminin tasarımı esnasında bir çok parametre devreye girer. Bu mimar, iç mimar , kullanıcı , elektrik, elektromekanik ve satınalma yetkilileri ile birlikte hep beraber çözülmesi gereken bir konudur. Alışılageldiği gibi tüm sorumluluğu projenin elektrik mühendisine yıkmak ve ondan tüm sorunlara tek elden çözüm getirmesini beklemek günümüzün proje hızlarında hayalden ileri gitmez.
Sistemin projenin niteliğine göre yüksek dimmer kapasitelerine çıkabilmesi, esnek olması ve genişleyebilir olması aranan en önemli özelliklerdendir. Sistemde tercih edilen markanın bilinirliği veya güvenilirliğinin yanında sistem entegratörünün tecrübesi ve hızlı çözüm üretebilme kapasitesi karar sürecinde çok daha önemli bir etken oluşturmaktadır.
Uygulanan aydınlatma ve kontrol sistemi ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun, mimari olarak mahaller hazırlandıktan sonra aydınlatma tasarımcı ve entegratör ile birlikte gerçekleştirilecek fine tunning tamamlanmadan, projenin sonlandırılması mümkün olmamaktadır.
Uzun lafın kısası, konusunda uzman bir ekiple tasarlanmış aydınlatma kontrol sistemi ile bu tür çalışma alanlarında, aydınlatma seviyesinin çalışma saatlerine, gün ışığının konumuna ve yapılan işin niteliğine göre en uygun ışık sahnesini devreye alarak iş veriminin en yüksek seviyede olması sağlanabilir. Ayrıca değişik mekanlarda aydınlatma programlarının işleve göre ani değişiklikleri gerçekleştirilebilir. Aydınlatma kontrol sistemleri bu değişikleri çok kısa zamanda gerçekleştirerek, bu alanlardaki aydınlatma ayarlamalarından kaynaklanacak zaman kaybını ortadan kaldırır. Işık kontrolü işini bireylerin sorumluluğundan alarak uzun vadeli programların uygulanabilmesini sağlar. Kısaca günümüzde aydınlatma tasarımı; beraberinde doğru tasarlanmış kontrol sistemi olmaması bir ?hata? dır. Bu hatayı yapmamak için  projenin daha konsept safhasından başlayarak  daha çok çalışma gerektirebilir fakat sonuçları adetlerimizi, yaşam kalitemizi ve dolayısı ile yaşam tarzlarımızı iyi yönde değiştirecek, çevreye katkı sağlayacaksa neden olmasın? Korhan Şişman